તમારી ક્રિટિકલ થિંકિંગ સ્કિલ્સમાં સુધારો કરવાની 7 રીતો

0

જ્યારે હું 7મા ધોરણમાં હતો, ત્યારે મારા ઇતિહાસ શિક્ષકે મારા વર્ગને નીચેની સલાહ આપી હતી:

ઉચ્ચ શાળામાં તમારા શિક્ષકો અપેક્ષા રાખશે નહીં કે તમે યુએસ ઇતિહાસ વિશેની દરેક નાની હકીકત યાદ રાખો. તમે ભૂલી ગયા છો તે વિગતો તેઓ ભરી શકે છે. તેઓ શું અપેક્ષા રાખશે, જો કે, તમે વિચારી શકો તે માટે છે; વિચારો વચ્ચે કેવી રીતે જોડાણ કરવું અને માહિતીનું વિવેચનાત્મક મૂલ્યાંકન કેવી રીતે કરવું તે જાણવા માટે.

મને તે સમયે ખ્યાલ ન હતો, પરંતુ મારા શિક્ષક જટિલ વિચારસરણીનો સંક્ષિપ્ત સારાંશ આપી રહ્યા હતા. કૉલેજમાં અમારી પાસેથી શું અપેક્ષા રાખવામાં આવશે તેનું વર્ણન કરતી વખતે મારા ઉચ્ચ શાળાના શિક્ષકોએ સમાન ભાષણો આપ્યા: તે તમે જાણો છો તે હકીકતો વિશે નથી, પરંતુ તેનું મૂલ્યાંકન કરવાની તમારી ક્ષમતા વિશે છે.

અને હવે જ્યારે હું કૉલેજમાં છું, મારા પ્રોફેસરો વારંવાર ઉલ્લેખ કરે છે કે મુશ્કેલ સમસ્યાઓ વિશે વિચારવાની અને ઉકેલવાની ક્ષમતા ચોક્કસ સામગ્રી કરતાં “વાસ્તવિક દુનિયામાં” વધુ મહત્વની છે.

આટલા વર્ષોમાં વિવેચનાત્મક વિચારસરણી વિશે ઘણું સાંભળ્યું હોવા છતાં, મને સમજાયું કે હું હજી પણ તેની ચોક્કસ વ્યાખ્યા આપી શક્યો નથી, અને હું ચોક્કસપણે તે કેવી રીતે કરવું તે સમજાવી શક્યો નથી. તે કંઈક એવું લાગતું હતું કે મારા શિક્ષકો અમારા અભ્યાસ દરમિયાન અમને પસંદ કરવાની અપેક્ષા રાખે છે. જ્યારે હું સાહસ કરું છું કે આપણામાંથી ઘણાએ તે શીખ્યું છે, ત્યારે હું જાણી જોઈને શીખવાનું પસંદ કરું છું, અને તેથી મેં મારા માટે જટિલ વિચારસરણીની તપાસ કરવાનું નક્કી કર્યું.

તે શું છે, આપણે તેને કેવી રીતે કરીએ છીએ, તે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે અને આપણે તેને કેવી રીતે વધુ સારી રીતે મેળવી શકીએ? આ પોસ્ટ એ પ્રશ્નોના જવાબ આપવાનો મારો પ્રયાસ છે.

આ પ્રશ્નોના જવાબો આપવા ઉપરાંત, હું એવી સાત રીતો પણ આપીશ કે જેનાથી તમે આજે વર્ગમાં અને વર્ગની બહાર વધુ વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવાનું શરૂ કરી શકો.

ક્રિટિકલ થિંકિંગ શું છે?

ક્રિટીકલ થિંકિંગ એ માન્યતા અને ક્રિયાના માર્ગદર્શક તરીકે, અવલોકન, અનુભવ, પ્રતિબિંબ, તર્ક અથવા સંદેશાવ્યવહાર દ્વારા ભેગી કરેલી અથવા પેદા કરેલી માહિતીને સક્રિયપણે અને કુશળતાપૂર્વક કલ્પના, લાગુ, વિશ્લેષણ, સંશ્લેષણ અને/અથવા મૂલ્યાંકન કરવાની બૌદ્ધિક રીતે શિસ્તબદ્ધ પ્રક્રિયા છે. “

ક્રિટિકલ થિંકિંગ માટેનો ફાઉન્ડેશન

ફાઉન્ડેશન ફોર ક્રિટિકલ થિંકિંગ વેબસાઈટની ઉપરોક્ત વ્યાખ્યા ખૂબ જ શબ્દપ્રયોગી છે, પરંતુ વિવેચનાત્મક વિચારસરણી, સારમાં, એટલી જટિલ નથી.

વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવાની રીતોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

– સંકલ્પના
– વિશ્લેષણ
– સંશ્લેષણ
– મૂલ્યાંકન


તે માહિતી સ્ત્રોતોમાંથી આવી શકે છે જેમ કે:

– અવલોકન
– અનુભવ

– પ્રતિબિંબ
– તર્ક
– કોમ્યુનિકેશન


અને આ બધું માર્ગદર્શન આપવા માટે છે:

– માન્યતાઓ
– ક્રિયા


તમે તેને આ રીતે પણ વ્યાખ્યાયિત કરી શકો છો:

જટિલ વિચારસરણી એ નિયમિત, રોજિંદા વિચારસરણીની વિરુદ્ધ છે.

ક્ષણે ક્ષણે, મોટાભાગના વિચારો આપોઆપ થાય છે. જ્યારે તમે વિવેચનાત્મક રીતે વિચારો છો, ત્યારે તમે ઉપરોક્ત કોઈપણ બૌદ્ધિક સાધનોનો ઉપયોગ ઈરાદાપૂર્વક તમારા મગજ કરતાં વધુ સચોટ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવા માટે કરો છો (થોડી વારમાં આ વિશે વધુ).

આ તે છે જે વિવેચનાત્મક વિચારસરણી છે. પણ તેથી શું?

ક્રિટિકલ થિંકિંગ શા માટે મહત્વનું છે?

આપણી મોટાભાગની રોજિંદી વિચારસરણી અણધારી હોય છે.

જો આપણે દરેક એક ક્રિયા (જેમ કે શ્વાસ લેવા, દાખલા તરીકે) વિશે જાણી જોઈને વિચારવું પડતું હોય, તો આપણી પાસે D&D જેવી મહત્વની સામગ્રી માટે કોઈ જ્ઞાનાત્મક ઊર્જા બચી ન હોત. તે સારું છે કે આપણી મોટાભાગની વિચારસરણી સ્વયંસંચાલિત છે.

જો કે, જ્યારે આપણે આપણી સ્વચાલિત માનસિક પ્રક્રિયાઓને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવા દઈએ છીએ ત્યારે આપણે સમસ્યાઓનો સામનો કરી શકીએ છીએ. આલોચનાત્મક વિચાર કર્યા વિના, લોકો માટે આપણી સાથે ચાલાકી કરવી અને તમામ પ્રકારની આપત્તિઓનું પરિણામ લાવવું સરળ છે. ગમે ત્યાં કટ્ટરવાદના અમુક સ્વરૂપે દુર્ઘટના તરફ દોરી (હોલોકોસ્ટ એ પાઠ્યપુસ્તકનું ઉદાહરણ છે), વિવેચનાત્મક વિચારસરણીનો ખૂબ અભાવ હતો.

દરરોજ પણ, અર્થહીન દલીલોમાં ફસાવું અથવા મૂર્ખ વસ્તુઓ કહેવાનું સરળ છે કારણ કે તમે ઇરાદાપૂર્વક રોકવા અને વિચારવામાં નિષ્ફળ ગયા છો.

પરંતુ તમે કૉલેજ ઇન્ફો ગીક વાંચી રહ્યાં છો, તેથી મને ખાતરી છે કે કૉલેજમાં જટિલ વિચારસરણી શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે તે જાણવામાં તમને રસ છે.

અહીં શા માટે છે:

ધ થિંકિંગ સ્ટુડન્ટ્સ ગાઈડ ટુ કોલેજના લેખક એન્ડ્રુ રોબર્ટ્સના જણાવ્યા મુજબ, કોલેજમાં જટિલ વિચારસરણી મહત્વની છે કારણ કે વિદ્યાર્થીઓ ઘણીવાર મુશ્કેલ પ્રશ્નો વિશે વિચારવા માટે ખોટું વલણ અપનાવે છે. આ વલણમાં શામેલ છે:

અજ્ઞાન નિશ્ચિતતા

અજ્ઞાન નિશ્ચિતતા એ એવી માન્યતા છે કે બધા પ્રશ્નોના ચોક્કસ, સાચા જવાબો છે – તમારે માત્ર યોગ્ય સ્ત્રોત શોધવાનું છે (102). તે સમજી શકાય તેવું છે કે ઘણા બધા વિદ્યાર્થીઓ આ રીતે વિચારીને કૉલેજમાં આવે છે-તમારા હાઇ સ્કૂલના મોટાભાગના અભ્યાસક્રમોમાંથી તમને મેળવવા માટે તે પૂરતું છે.

કૉલેજમાં અને જીવનમાં, જો કે, મોટાભાગના અર્થપૂર્ણ પ્રશ્નોના જવાબો ભાગ્યે જ સીધા હોય છે. કૉલેજના વર્ગો (ખાસ કરીને ઉચ્ચ-સ્તરના વર્ગો) માં ગમે ત્યાં જવા માટે, તમારે સામગ્રી વિશે વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવું પડશે.

નિષ્કપટ સાપેક્ષવાદ

નિષ્કપટ સાપેક્ષવાદ એ એવી માન્યતા છે કે ત્યાં કોઈ સત્ય નથી અને બધી દલીલો સમાન છે (102-103). રોબર્ટ્સના મતે, આ ઘણી વખત એવો મત છે કે વિદ્યાર્થીઓ એકવાર અજ્ઞાન નિશ્ચિતતાની ભૂલ શીખી લે છે.

જ્યારે તે ચોક્કસપણે અજ્ઞાન નિશ્ચિતતા કરતાં વધુ “વિવેચનાત્મક” અભિગમ છે, નિષ્કપટ સાપેક્ષવાદ હજુ પણ અપૂરતો છે કારણ કે તે જટિલ વિચારસરણીના સમગ્ર મુદ્દાને ચૂકી જાય છે: વધુ સંપૂર્ણ, “ઓછા ખોટા” જવાબ પર પહોંચવું.

વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવાનો એક ભાગ એ દલીલોની માન્યતાનું મૂલ્યાંકન છે (તમારું અને અન્ય’). તેથી, વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવા માટે તમારે સ્વીકારવું આવશ્યક છે કે કેટલીક દલીલો વધુ સારી છે (અને કેટલીક માત્ર સાદા ભયાનક છે).

કૉલેજમાં જટિલ વિચારસરણી પણ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે:

– તે તમને તમારા પોતાના મંતવ્યો બનાવવા અને સપાટીની બહારની સામગ્રી સાથે જોડાવા દે છે. એક મહાન નિબંધ તૈયાર કરવા અને તમારા પ્રોફેસરો અથવા ક્લાસના મિત્રો સાથે બુદ્ધિશાળી ચર્ચા કરવા માટે આ જરૂરી છે. પાઠ્યપુસ્તક જે કહે છે તેને ફરીથી ગોઠવવાથી તમે દૂર નહીં જઈ શકો.
– તે તમને યોગ્ય દલીલો બનાવવા અને તેનો બેકઅપ લેવાની મંજૂરી આપે છે. જો તમે ગ્રેજ્યુએટ સ્કૂલમાં જવાની અથવા પીએચડી કરવાની યોજના ઘડી રહ્યા હો., મૂળ, જટિલ વિચાર નિર્ણાયક છે
– તે તમને તમારા પોતાના કાર્યનું મૂલ્યાંકન કરવામાં મદદ કરે છે. આનાથી વધુ સારા ગ્રેડ (કોને તે નથી જોઈતું?) અને મનની સારી ટેવો તરફ દોરી જાય છે.


વિવેચનાત્મક વિના કૉલેજ સ્તરનું કામ કરવું એ આંખે પાટા બાંધીને ચાલવા જેવું છે: તમે ક્યાંક પહોંચી જશો, પરંતુ તમે ઇચ્છો તે સ્થાન બનવાની શક્યતા નથી.

જટિલ વિચારસરણીનું મૂલ્ય કૉલેજ સાથે બંધ થતું નથી, તેમ છતાં. એકવાર તમે વાસ્તવિક દુનિયામાં પ્રવેશ મેળવી લો, પછી જટિલ વિચારસરણી વધુ મહત્વની છે. કારણ કે:

તે તમને સ્નાતક થયા પછી બૌદ્ધિક રીતે વિકાસ કરવાનું ચાલુ રાખવા દે છે. સ્નાતક થયા પછી પ્રગતિ અટકવી ન જોઈએ-તમારે બને તેટલું શીખવાનું ચાલુ રાખવું જોઈએ. જ્યારે તમે નવી માહિતીનો સામનો કરો છો, ત્યારે વિવેચનાત્મક રીતે કેવી રીતે વિચારવું તે જાણવું તમને તેનું મૂલ્યાંકન કરવામાં અને તેનો ઉપયોગ કરવામાં મદદ કરશે.

તે તમને સખત નિર્ણયો લેવામાં મદદ કરે છે. તમારા મૂલ્યોને કેવી રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવાથી તમને વધુ સારા નિર્ણય લેવામાં મદદ મળે છે તે વિશે મેં અગાઉ લખ્યું છે. નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં પણ એટલું જ મહત્વનું છે વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવાની ક્ષમતા. જટિલ વિચારસરણી તમને તમારા ઉપલબ્ધ વિકલ્પોના ફાયદા અને ગેરફાયદાની તુલના કરવાની મંજૂરી આપે છે, જે દર્શાવે છે કે તમારી પાસે કલ્પના કરતાં વધુ વિકલ્પો છે.

લોકો તમારી સાથે ચાલાકી કરી શકે છે અને કરશે. ઓછામાં ઓછું, જો તમે દરેક વસ્તુને ફેસ વેલ્યુ પર લો અને અન્ય લોકોને તમારા માટે વિચારવાની મંજૂરી આપો તો તેઓ કરશે. ફક્ત નવીનતમ ધૂન આહાર અથવા “ચમત્કાર” દવા માટેની જાહેરાતો જુઓ – આ અજ્ઞાનતા અને ખોટી આશા પર આધાર રાખે છે જેથી લોકો એવી વસ્તુ ખરીદે જે શ્રેષ્ઠ રીતે નકામું હોય અને સૌથી વધુ નુકસાનકારક હોય. જ્યારે તમે માહિતીનું વિવેચનાત્મક મૂલ્યાંકન કરો છો (ખાસ કરીને માહિતીનો અર્થ કંઈક વેચવા માટે છે), ત્યારે તમે અનૈતિક કંપનીઓ અને લોકોનો શિકાર થવાનું ટાળી શકો છો.

તે તમને વધુ રોજગારી (અને વધુ સારી ચૂકવણી) બનાવે છે. શ્રેષ્ઠ કર્મચારીઓ માત્ર હાલની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ કેવી રીતે કરવું તે જાણતા નથી-તેઓ એ પણ જાણે છે કે કોઈએ ક્યારેય કલ્પના કરી ન હોય તેવી સમસ્યાઓના ઉકેલો કેવી રીતે લાવવા. સ્નાતક થયા પછી સારી નોકરી મેળવવા માટે, તમારે તે કર્મચારીઓમાંથી એક હોવું જરૂરી છે, અને જટિલ વિચારસરણી એ મુશ્કેલ, નવીન સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટેનું મુખ્ય ઘટક છે.

હવે અમે તે ભાગ પર આવીએ છીએ જેની મને ખાતરી છે કે તમે બધા રાહ જોઈ રહ્યા છો: આલોચનાત્મક વિચારસરણીમાં આપણે કેવી રીતે વધુ સારું થઈ શકીએ? નીચે, તમને પ્રારંભ કરવાની સાત રીતો મળશે.

1. મૂળભૂત પ્રશ્નો પૂછો

“દુનિયા જટિલ છે. પરંતુ શું દરેક સમસ્યાને જટિલ ઉકેલની જરૂર છે?

કેટલીકવાર સમજૂતી એટલી જટિલ બની જાય છે કે મૂળ પ્રશ્ન ખોવાઈ જાય છે. આને અવગણવા માટે, જ્યારે તમે સમસ્યાનું નિરાકરણ કરવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે તમે પૂછેલા મૂળભૂત પ્રશ્નો પર સતત પાછા જાઓ.

અહીં કેટલાક મુખ્ય મૂળભૂત પ્રશ્નો છે જે તમે કોઈપણ સમસ્યાનો સંપર્ક કરતી વખતે પૂછી શકો છો:

તમે પહેલાથી શું જાણો છો?
તમે તે કેવી રીતે જાણો છો?
તમે શું સાબિત કરવા, ખોટા સાબિત કરવા, દર્શાવવા, ટીકા કરવા વગેરેનો પ્રયાસ કરી રહ્યાં છો?
તમે શું નજરઅંદાજ કરી રહ્યા છો?
સમસ્યાઓના કેટલાક સૌથી આકર્ષક ઉકેલો તેમની જટિલતાને કારણે નહીં, પરંતુ તેમની ભવ્ય સરળતાને કારણે આશ્ચર્યજનક છે. પહેલા સરળ ઉપાય શોધો.

2. મૂળભૂત ધારણાઓ પ્રશ્ન

જ્યારે તમે કોઈ સમસ્યા વિશે વિચારી રહ્યાં હોવ ત્યારે ઉપરોક્ત કહેવત સાચી પડે છે. તમારી મૂળભૂત ધારણાઓ પર પ્રશ્ન કરવામાં નિષ્ફળ રહીને ફક્ત તમારી જાતને મૂર્ખ બનાવવાનું ખૂબ સરળ છે.

માનવ ઇતિહાસમાં કેટલાક મહાન સંશોધકો એવા હતા જેમણે ફક્ત એક ક્ષણ માટે જોયું અને આશ્ચર્ય કર્યું કે શું દરેકની સામાન્ય ધારણાઓમાંથી એક ખોટી હતી. ન્યૂટનથી લઈને આઈન્સ્ટાઈનથી લઈને યિતાંગ ઝાંગ સુધી, ધારણાઓ પર પ્રશ્નાર્થ જ્યાં નવીનતા થાય છે.

તમારી ધારણાઓ પર સવાલ ઉઠાવવાથી લાભ મેળવવા માટે તમારે મહત્વાકાંક્ષી આઈન્સ્ટાઈન બનવાની પણ જરૂર નથી. તે સફર જે તમે લેવા માંગતા હતા? તમે જે શોખ અજમાવવા માગો છો? તમે જે ઇન્ટર્નશિપ મેળવવા માગતા હતા? તમારા વિશ્વ સંસ્કૃતિ વર્ગમાં તે આકર્ષક વ્યક્તિ જેની સાથે તમે વાત કરવા માગો છો?

આ બધી બાબતો વાસ્તવિકતા બની શકે છે જો તમે ફક્ત તમારી ધારણાઓ પર પ્રશ્ન કરો અને વિવેકપૂર્ણ, યોગ્ય અથવા શક્ય શું છે તે વિશે તમારી માન્યતાઓનું વિવેચનાત્મક મૂલ્યાંકન કરો.

જો તમે આ પ્રક્રિયામાં થોડી મદદ શોધી રહ્યાં છો, તો પછી ઓબ્લિક વ્યૂહરચનાઓ તપાસો. તે એક સાધન છે જે સંગીતકાર બ્રાયન ઈનો અને કલાકાર પીટર શ્મિટે સર્જનાત્મક સમસ્યા ઉકેલવામાં મદદ કરવા માટે બનાવ્યું છે. કેટલાક “કાર્ડ” સંગીત માટે વિશિષ્ટ છે, પરંતુ મોટા ભાગના કોઈપણ સમયે કામ કરે છે જ્યારે તમે કોઈ સમસ્યા પર અટવાઈ જાઓ છો.

3. તમારી માનસિક પ્રક્રિયાઓથી વાકેફ રહો

માનવ વિચાર અદ્ભુત છે, પરંતુ જ્યારે આપણે વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હોઈએ ત્યારે તે જે ગતિ અને સ્વચાલિત થાય છે તે એક ગેરલાભ બની શકે છે. આપણી આસપાસ શું થઈ રહ્યું છે તે સમજાવવા માટે આપણું મગજ કુદરતી રીતે હ્યુરિસ્ટિક્સ (માનસિક શૉર્ટકટ્સ) નો ઉપયોગ કરે છે.

જ્યારે આપણે મોટી રમતનો શિકાર કરતા હતા અને જંગલી પ્રાણીઓ સામે લડતા હતા ત્યારે આ માનવો માટે ફાયદાકારક હતું, પરંતુ જ્યારે આપણે કોને મત આપવો તે નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કરીએ ત્યારે તે વિનાશક બની શકે છે.

એક નિર્ણાયક વિચારક તેમના જ્ઞાનાત્મક પૂર્વગ્રહો અને વ્યક્તિગત પૂર્વગ્રહો અને તેઓ દેખીતી રીતે “ઉદ્દેશલક્ષી” નિર્ણયો અને ઉકેલોને કેવી રીતે પ્રભાવિત કરે છે તેનાથી વાકેફ છે.

આપણા બધાના વિચારોમાં પક્ષપાત હોય છે. તેમનાથી વાકેફ થવાથી જ આલોચનાત્મક વિચાર શક્ય બને છે.

4. વસ્તુઓને વિપરીત કરવાનો પ્રયાસ કરો

મુશ્કેલ સમસ્યા પર “અનસ્ટક” મેળવવાની એક સરસ રીત છે વસ્તુઓને ઉલટાવી દેવાનો પ્રયાસ કરવો. તે સ્પષ્ટ લાગે છે કે X વાયનું કારણ બને છે, પરંતુ જો Y એ Xનું કારણ બને તો શું?

“ચિકન અને ઇંડાની સમસ્યા” આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ. શરૂઆતમાં, તે સ્પષ્ટ લાગે છે કે ચિકન પ્રથમ આવવું જોઈએ. ચિકન ઇંડા મૂકે છે, છેવટે. પરંતુ પછી તમે ઝડપથી સમજો છો કે ચિકન ક્યાંકથી આવવાનું હતું, અને મરઘી ઇંડામાંથી આવે છે, તેથી ઈંડું પ્રથમ આવવું જોઈએ. અથવા તે કર્યું?

જો તે બહાર આવ્યું કે વિપરીત સાચું નથી, તો પણ તે તમને ઉકેલ શોધવાના માર્ગ પર સેટ કરી શકે છે.

5. હાલના પુરાવાઓનું મૂલ્યાંકન કરો

જ્યારે તમે કોઈ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યાં હોવ, ત્યારે તે જ વિસ્તારમાં કરવામાં આવેલ અન્ય કાર્યને જોવાનું હંમેશા મદદરૂપ થાય છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિએ પહેલેથી જ પાયો નાખ્યો હોય ત્યારે શરૂઆતથી સમસ્યા હલ કરવાનું કોઈ કારણ નથી.

જો કે, આ માહિતીનું વિવેચનાત્મક મૂલ્યાંકન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે, નહીં તો તમે સરળતાથી ખોટા નિષ્કર્ષ પર પહોંચી શકો છો. તમને મળેલા કોઈપણ પુરાવા માટે નીચેના પ્રશ્નો પૂછો:

– આ પુરાવા કોણે ભેગા કર્યા?
– તેઓએ તેને કેવી રીતે એકત્રિત કર્યું?
– શા માટે?


ઉદાહરણ તરીકે, ખાંડયુક્ત અનાજના સ્વાસ્થ્ય લાભો દર્શાવતો અભ્યાસ લો. કાગળ પર, અભ્યાસ ખૂબ ખાતરીપૂર્વક લાગે છે. એટલે કે, જ્યાં સુધી તમને ખબર ન પડે કે ખાંડવાળી અનાજ કંપનીએ તેને ભંડોળ પૂરું પાડ્યું છે.

તમે આપમેળે એમ માની શકતા નથી કે આ અભ્યાસના પરિણામોને અમાન્ય કરે છે, પરંતુ જ્યારે હિતોનો સંઘર્ષ આટલો સ્પષ્ટ હોય ત્યારે તમારે ચોક્કસપણે તેમને પ્રશ્ન કરવો જોઈએ.

6. તમારા માટે વિચારવાનું યાદ રાખો

સંશોધન અને વાંચનમાં એટલા ફસાઈ જશો નહીં કે તમે તમારા માટે વિચારવાનું ભૂલી જાઓ – કેટલીકવાર આ તમારું સૌથી શક્તિશાળી સાધન બની શકે છે.

આઈન્સ્ટાઈનના પેપર “ઓન ધ ઈલેક્ટ્રોડાયનેમિક્સ ઓફ મૂવિંગ બોડીઝ” વિશે લખતા (પેપર જેમાં પ્રખ્યાત સમીકરણ E=mc2 હતું), સી.પી. સ્નોએ અવલોકન કર્યું કે “એવું લાગે છે કે આઈન્સ્ટાઈન ‘બીજાના મંતવ્યો સાંભળ્યા વિના, બિનસલાહભર્યા, શુદ્ધ વિચાર દ્વારા નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યા હતા. આશ્ચર્યજનક રીતે મોટી હદ સુધી, તેણે તે જ કર્યું હતું’ (121).

અતિશય આત્મવિશ્વાસ ન રાખો, પરંતુ ઓળખો કે અઘરા પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે તમારા માટે વિચારવું જરૂરી છે. નિબંધો લખતી વખતે મને આ સાચું લાગે છે – અન્ય લોકોના કામમાં ખોવાઈ જવાનું એટલું સરળ છે કે હું મારા પોતાના વિચારો રાખવાનું ભૂલી જાઉં છું. આ ભૂલ ન કરો.

તમારા માટે વિચારવાના મહત્વ વિશે વધુ માટે, માનસિક આળસ પર અમારો લેખ જુઓ.

7. સમજો કે કોઈ પણ 100% સમય વિવેચનાત્મક રીતે વિચારતું નથી

“કોઈપણ પ્રકારની જટિલ વિચારસરણી કોઈપણ વ્યક્તિમાં ક્યારેય સાર્વત્રિક હોતી નથી; દરેક વ્યક્તિ અનુશાસનહીન અથવા અતાર્કિક વિચારના એપિસોડને આધીન છે.”

તમે આખો સમય વિવેચનાત્મક રીતે વિચારી શકતા નથી, અને તે ઠીક છે. વિવેચનાત્મક વિચારસરણી એ એક સાધન છે જે તમારે જ્યારે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવાની અથવા મુશ્કેલ સમસ્યાઓ હલ કરવાની જરૂર હોય ત્યારે તમારે ઉપયોગ કરવો જોઈએ, પરંતુ તમારે દરેક વસ્તુ વિશે વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવાની જરૂર નથી.

અને મહત્વપૂર્ણ બાબતોમાં પણ તમે તમારા તર્કમાં ક્ષતિઓ અનુભવશો. મહત્વની બાબત એ છે કે તમે આ ક્ષતિઓને ઓળખો અને ભવિષ્યમાં તેમને ટાળવાનો પ્રયાસ કરો.

આઇઝેક ન્યુટન પણ, જે તે પ્રતિભાશાળી હતા, તે માનતા હતા કે રસાયણ એ કાયદેસરનો ધંધો છે.

નિષ્કર્ષ

હું આશા રાખું છું કે તમે હવે જોશો, વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવાનું શીખવાથી તમને વર્ગખંડમાં અને તેની બહાર બંનેને ફાયદો થશે. હું આશા રાખું છું કે આ પોસ્ટે તમને તમારા પોતાના જીવનમાં વધુ વિવેચનાત્મક રીતે કેવી રીતે વિચારી શકો તે વિશે કેટલાક વિચારો આપ્યા છે. યાદ રાખો: વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવાનું શીખવું એ જીવનભરની સફર છે, અને શીખવા માટે હંમેશા ઘણું બધું છે.

વિશ્લેષણ લકવો દૂર કરવા માટેની 7 તકનીકો

એક સમયે એક શિયાળ અને એક બિલાડી હતી. શિયાળ બિલાડીને બડાઈ મારે છે કે તેની પાસે શિકારીઓથી બચવા માટે કેટલી જુદી જુદી યુક્તિઓ છે. બિલાડી, બદલામાં, શિયાળને કહે છે કે તેની પાસે બચવાની એક યુક્તિ છે.

ટૂંક સમયમાં, શિકારીઓનું એક જૂથ તેમના કૂતરા સાથે આવે છે. બિલાડી ઝડપથી ઝાડ પર ચઢી જાય છે અને કૂતરાઓથી બચી જાય છે. દરમિયાન, શિયાળ તેના છૂટવાના વિવિધ વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેવામાં એટલો સમય વિતાવે છે કે કૂતરાઓ તેને પકડી લે છે.

આ દંતકથા પ્રાચીન હોઈ શકે છે, પરંતુ તે અતિશય વિચારણાના જોખમો વિશે કાલાતીત પાઠ આપે છે. બીજી રીતે કહીએ તો, અમે કહીશું કે શિયાળ એનાલિસિસ પેરાલિસિસથી પીડિત હતું. તેના નિકાલ પર ઘણા બધા વિકલ્પો હોવા છતાં, તે પોતાને બચાવવા માટે પૂરતો ઝડપી નિર્ણય લઈ શક્યો નહીં.

તમે કદાચ તમારા જીવનમાં આ જ લકવાગ્રસ્ત અનિર્ણયનો અનુભવ કર્યો હશે. તે જીવન અને મૃત્યુની બાબત ન હોઈ શકે, પરંતુ વિશ્લેષણ લકવો હજી પણ તમારા સંબંધો, કારકિર્દી અને જીવનની સામાન્ય ગુણવત્તા માટે હાનિકારક બની શકે છે.

સદનસીબે, વિશ્લેષણ લકવોને હરાવવાનું શક્ય છે. નીચે, અમે વિશ્લેષણ લકવો શું છે, તે શા માટે થાય છે અને તેને દૂર કરવા માટે તમે શું પગલાં લઈ શકો છો તે જોઈશું.

વિશ્લેષણ લકવો શું છે? (અને તેનું કારણ શું છે?)

જેમ મેં પ્રસ્તાવનામાં ઉલ્લેખ કર્યો છે તેમ, લોકો પ્રાચીન સમયથી વધુ પડતી વિચારવાના જોખમો જાણે છે. જો કે, “વિશ્લેષણ લકવો” શબ્દ વધુ આધુનિક છે. આ વાક્યનો સૌપ્રથમ ઉપયોગ કોણે કર્યો તેની કોઈ ચોક્કસ ખાતરી નથી, પરંતુ બે શબ્દોના પ્રાસને કારણે તે ચોંટી જાય છે.

પરંતુ, બરાબર, વિશ્લેષણ લકવોનો અર્થ શું છે? જેમ જેમ તે તારણ આપે છે, તેમાં વધુ પડતું વિચારવા કરતાં થોડું વધારે છે. ઓક્સફર્ડ અંગ્રેજી શબ્દકોશ આ સંક્ષિપ્ત વ્યાખ્યા આપે છે:

“વધુ-વિશ્લેષણાત્મક અભિગમ અથવા ઉપલબ્ધ માહિતીના વધારાને કારણે પરિસ્થિતિને અસરકારક રીતે પ્રતિસાદ આપવામાં અસમર્થતા.”

બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, વિશ્લેષણ લકવો થવાના બે મુખ્ય કારણો છે:

– એક અતિશય વિશ્લેષણાત્મક અભિગમ. સમસ્યાનો “સંપૂર્ણ” ઉકેલ શોધવાના પ્રયાસમાં, તમે દરેક એક શક્યતાનું વિશ્લેષણ કરવામાં ફસાઈ જાઓ છો. આને મૂકવાની બીજી રીત “ઓવરથિંકિંગ” હશે.
– ઉપલબ્ધ માહિતીનો અતિરેક. પૂરતી માહિતી વિના યોગ્ય નિર્ણય લેવો મુશ્કેલ બની શકે છે. પરંતુ વધુ પડતી માહિતી હોવી એટલી જ હાનિકારક બની શકે છે, જે તમને મહત્વપૂર્ણ છે તેનાથી વિચલિત કરી શકે છે અને તમને તમારી જાતનું બીજું અનુમાન લગાવવા માટેનું કારણ બની શકે છે.
– તેથી વિશ્લેષણ પેરાલિસિસ શું છે અને તે શા માટે થાય છે. પરંતુ તમે મુક્ત થવા માટે શું કરી શકો? શોધવા માટે વાંચતા રહો
.

વિશ્લેષણ લકવો કેવી રીતે દૂર કરવો: અજમાવવા માટેની 7 તકનીકો

વિશ્લેષણ લકવો જીવનના ઘણા જુદા જુદા ક્ષેત્રોમાં ઉદ્ભવી શકે છે, તેથી તેને ભૂતકાળમાં જવા માટેનો શ્રેષ્ઠ અભિગમ અલગ અલગ હશે. પરંતુ અહીં સાત તકનીકો છે જેણે અમારા માટે સારી રીતે કામ કર્યું છે:

મહત્વ દ્વારા ક્રમાંકિત નિર્ણયો

પૃથ્થકરણના લકવાને દૂર કરવા માટેનું એક મહત્ત્વનું પગલું એ છે કે તમે હકીકતમાં પરિસ્થિતિનું અતિશય વિશ્લેષણ કરી રહ્યાં છો તે ઓળખવું. આ કરવાની શ્રેષ્ઠ રીતોમાંની એક એ છે કે નિર્ણય ખરેખર કેટલો મહત્વપૂર્ણ છે તેનું મૂલ્યાંકન કરવું. જ્યારે તમે મહત્વના આધારે નિર્ણયોને ક્રમાંક આપો છો, ત્યારે તે સ્પષ્ટ થઈ જાય છે કે તમારે ઘણી બધી માનસિક શક્તિ ક્યાં ખર્ચવી જોઈએ (અને ન જોઈએ).

એક તરફ, કેટલાક નિર્ણયો ખરેખર એટલું મહત્વનું નથી. દાખલા તરીકે, તમે લંચમાં જે લો છો તે એટલું મહત્વનું નથી જ્યાં સુધી તે તમારી ભૂખ સંતોષે, તમને ઊર્જા આપે અને તમારા સ્વાસ્થ્યને નુકસાન ન પહોંચાડે. તે મૂળભૂત વિચારણાઓ ઉપરાંત, “શ્રેષ્ઠ” પસંદગી પર વ્યથિત થવાનો કોઈ અર્થ નથી. ફક્ત કંઈક પસંદ કરો અને આગળ વધો.

બીજી બાજુ, કેટલાક નિર્ણયો તમારા જીવનના લગભગ દરેક પાસાને અસર કરે છે અને ઘણી બધી વિચાર-વિમર્શને પાત્ર છે. દાખલા તરીકે, તમારા જીવનસાથીની પસંદગી એ એક નિર્ણય છે જે ગંભીર વિચારની જરૂર છે. તમે લંચ માટે જે લો છો તેના કરતાં તે ચોક્કસપણે “રેન્ક” મહત્વમાં વધારે હશે.

દિવસના અંત સુધી માનસિક રીતે ફાસ્ટ ફોરવર્ડ

તે દિવસની શરૂઆત છે, અને તમે એક જબરજસ્ત કાર્ય સૂચિનો સામનો કરી રહ્યાં છો. તમે જાણો છો કે આખરે તમારે સૂચિમાંની બધી વસ્તુઓ કરવાની જરૂર છે, પરંતુ વિકલ્પોની તીવ્ર સંખ્યા તમને લકવાગ્રસ્ત કરી રહી છે. તમે કઈ રીતે નક્કી કરશો કે કયા કાર્ય પર પહેલા કામ કરવું?

આવા કિસ્સાઓમાં, તમે એક સરળ યુક્તિનો ઉપયોગ કરી શકો છો. ધારો કે આજે તમે માત્ર એક જ કાર્ય પૂર્ણ કરશો. હવે, દિવસના અંત સુધી માનસિક રીતે ઝડપથી આગળ વધો અને કલ્પના કરો કે તમને કયું કાર્ય ન કરવા માટે સૌથી વધુ પસ્તાવો થશે.

જે પણ કાર્ય છે, તે તે છે જેના પર તમારે કામ કરવું જોઈએ. આ દરેક નિર્ણય સાથે કામ કરી શકતું નથી, પરંતુ તે રોજિંદા ઉત્પાદકતા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે.

તમારી પસંદગીઓને ઓછી કરો અથવા સરળ બનાવો

મેં અગાઉ ચર્ચા કરી હતી તેમ, ઘણી બધી પસંદગીઓ હોવાને કારણે વિશ્લેષણ લકવો થઈ શકે છે. તમારા માટે ઘણા બધા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ હોવાથી, તે સમજવું મુશ્કેલ છે કે કયો યોગ્ય છે.

આમાંથી પસાર થવા માટે, તમારી પસંદગીઓને સરળ બનાવો. દરરોજ સવારે શું પહેરવું તે નક્કી કરવામાં સમય બગાડો? “યુનિફોર્મ” પ્રકારના કપડા બનાવો જ્યાં તમે દરરોજ મૂળભૂત રીતે સમાન કપડાં પહેરો.

અથવા, ચાલો કહીએ કે તમે રાત્રિભોજન માટેના તમારા બધા વિકલ્પો પર વધુ વિચાર કરી રહ્યાં છો. તે કિસ્સામાં, તમને ગમતી 3 અથવા 4 વાનગીઓ શીખો, અને પછી દર અઠવાડિયે તેમાંથી સાયકલ કરો. જો તે વસ્તુઓને સરળ બનાવે છે, તો તમે શું રાંધશો તેની યોજના બનાવવા માટે દર અઠવાડિયે એક દિવસ લો.

એકંદરે, તમે નિર્ણયો પર ખર્ચો છો તે માનસિક ઊર્જા ઘટાડવા માટે તમે જે કરી શકો તે કરો (ખાસ કરીને રોજિંદી બાબતો).

બાહ્ય પ્રેરક શોધો

ઘણીવાર, વિશ્લેષણ લકવો ઉદ્દભવી શકે છે કારણ કે તમારી પાસે કોઈ બાહ્ય પ્રેરક નથી જે તમને સ્પષ્ટ દિશામાં નિર્દેશ કરે છે. કારણ કે તમારે કોઈ પસંદગી કરવાની જરૂર નથી, તમે બધી શક્યતાઓને ધ્યાનમાં લઈને અટકી જશો.

તેથી, પૃથ્થકરણના લકવાથી બચવાનો બીજો રસ્તો બાહ્ય પ્રેરક શોધવાનો છે. મોટે ભાગે, આનો અર્થ એ છે કે તમારે શું કરવું જોઈએ તે જણાવવા માટે કોચ, સલાહકાર અથવા શિક્ષકની નિમણૂક કરવી. યોગ્ય માર્ગદર્શન સાથે, તમારે હવે નિર્ણયો લેવાની જરૂર નથી. તમે સરળ રીતે ચલાવી શકો છો.

આનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ એ નવું કૌશલ્ય શીખવું છે. જ્યારે અમે સ્વ-નિર્દેશિત શિક્ષણના મોટા ચાહકો છીએ, કેટલીકવાર તમને માર્ગદર્શન આપવા માટે શિક્ષકની નિમણૂક કરવાનું વધુ સારું છે. જ્યારે તમે શીખવાના પ્રારંભિક તબક્કામાં હોવ ત્યારે આ ખાસ કરીને સાચું છે.

પિયાનો વગાડો: ત્યાં ઘણી બધી વસ્તુઓ છે જે તમે શીખી શકો છો (ખાસ કરીને તમારી આંગળીના વેઢે ઇન્ટરનેટ સાથે). પરંતુ શરૂઆતમાં કઈ વસ્તુઓ શીખવી સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે? અનુભવી શિક્ષક તમને જરૂરી માર્ગદર્શન આપી શકે છે, જે તમને બધી શક્યતાઓમાંથી લકવો ટાળવામાં મદદ કરે છે.

સલાહ માટે પૂછો

કેટલીકવાર, અમે નિર્ણયમાં એટલા ભાવનાત્મક અથવા વ્યક્તિગત રીતે સામેલ થઈએ છીએ કે અમે તેને સ્પષ્ટપણે જોઈ શકતા નથી. આ વિશ્લેષણ લકવોના ચોક્કસ સ્વરૂપ તરફ દોરી શકે છે, જેમાંથી બચવું ખૂબ મુશ્કેલ છે.

આવા કિસ્સાઓમાં, તમે કરી શકો તેમાંથી એક શ્રેષ્ઠ બાબત એ છે કે નિષ્પક્ષ, વિશ્વાસુ મિત્ર અથવા કુટુંબના સભ્ય પાસેથી સલાહ લેવી. તેમનો બહારનો પરિપ્રેક્ષ્ય પરિસ્થિતિમાં સ્પષ્ટતા લાવી શકે છે.

ખરેખર, ઘણા કિસ્સાઓમાં તે ઓછું છે કે તમને સલાહની જરૂર હોય અને વધુ કે તમારે સાંભળવા માટે કોઈની જરૂર હોય. તમારી વિવિધ પસંદગીઓ સમજાવવાની પ્રક્રિયામાં, તમે વારંવાર શોધી શકશો કે તમારે શું કરવાની જરૂર છે. તમે જેના પર વિશ્વાસ કરો છો તેની સાથે કંઈક વિશે વાત કરવાની શક્તિને ક્યારેય ઓછો આંકશો નહીં.

યાદ રાખો કે તમે (સામાન્ય રીતે) તમારું મન બદલી શકો છો

પૃથ્થકરણ લકવો ઘણીવાર એવા ડરથી થાય છે કે આપણે ખોટી પસંદગી કરીશું અને આપત્તિ આવશે. પરંતુ સામાન્ય રીતે, આ એક માનસિક ભ્રમણા છે. મોટા ભાગના નિર્ણયો, મોટા કે પરિણામલક્ષી લાગતા નિર્ણયો પણ ઉલટાવી શકાય તેવા હોય છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, તમે સામાન્ય રીતે તમારો વિચાર બદલી શકો છો.

એવા નિર્ણયને ધ્યાનમાં લો કે જેનાથી ઘણા લોકો પરેશાન થાય છે: કારકિર્દી પસંદ કરવી. આ નિર્ણય વિશે થોડી ચિંતા અનુભવવી તે સમજી શકાય તેવું છે – આપણો સમાજ એવું લાગે છે કે જ્યારે તમે કૉલેજમાં સ્નાતક થાઓ ત્યારે તમારે એક કારકિર્દી પસંદ કરવી પડશે અને પછી તમારા બાકીના જીવન માટે તેને વળગી રહેવું પડશે.

વાસ્તવમાં, જો કે, તમે કારકિર્દી બદલી શકો છો. તમે 18 કે 22 વર્ષની ઉંમરે પસંદ કરેલ વ્યક્તિ સાથે તમે અટવાયેલા નથી. ખરેખર, અર્થતંત્ર અથવા ટેક્નોલોજીમાં ફેરફાર માટે તમારે કારકિર્દી બદલવાની જરૂર પડી શકે છે, પછી ભલે તમે ઇચ્છો કે ન કરો. કારકિર્દી બદલવી એ લંચ માટે કંઈક અલગ પસંદ કરવાનું અથવા અલગ શર્ટ પહેરવા જેટલું સરળ નથી, પરંતુ તે હજી પણ શક્ય છે.

પૂર્ણતાવાદનો ત્યાગ કરો

મારી અંતિમ, અને કદાચ સૌથી વધુ મહત્વની, પૃથ્થકરણ લકવાને હરાવવા માટેની ટીપ સંપૂર્ણતાવાદને છોડી દેવાની છે.

વાસ્તવમાં, એક સંપૂર્ણ ઉકેલ અસ્તિત્વમાં નથી. તમે ગમે તેટલો પ્રયાસ કરો, તમે હંમેશા અધૂરી માહિતી સાથે કામ કરશો. તમે એક નિર્ણય લેવા માટે તમારું આખું જીવન પસાર કરી શકો છો. અથવા, તમે તમારી પાસે રહેલી માહિતી વડે તમે કરી શકો તેટલું શ્રેષ્ઠ કરી શકો છો અને બીજી કોઈ વસ્તુ પર આગળ વધી શકો છો.

બીજા વિશ્વયુદ્ધના ટુચકામાં આપણે પૂર્ણતાવાદના જોખમોને જોઈ શકીએ છીએ. ડીસેમ્બર 1942 માં, ડી-ડે સુધી આગળ જતાં, વિન્સ્ટન ચર્ચિલે સાંભળ્યું કે લેન્ડિંગ ક્રાફ્ટના ડિઝાઇનરો જે ઇંગ્લિશ ચેનલ પર સૈનિકોને લઇ જશે તેઓ તેમનો તમામ સમય ડિઝાઇનમાં મોટા ફેરફારોની ચર્ચા કરવામાં ખર્ચી રહ્યા છે.

જવાબમાં, ચર્ચિલે આ ચેતવણી આપી:

તમે એનાલિસિસ પેરાલિસિસથી બચી શકો છો

જેમ તમે હવે જોઈ શકો છો, વિશ્લેષણ લકવો એ કોઈ અનિવાર્ય ભાગ્ય નથી.

તમારે તમારી પસંદગીઓને સરળ બનાવવાની જરૂર છે, તમારા નિર્ણયોને મહત્વના આધારે ક્રમાંકિત કરવાની જરૂર છે, અથવા ફક્ત તમારા પર વિશ્વાસ કરતા વ્યક્તિ સાથે વાત કરવાની જરૂર છે, તમે વિશ્લેષણ લકવાથી આગળ વધીને તમારું જીવન જીવવા માટે પાછા આવી શકો છો.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *